محمد دريايى

557

دانشنامه طب اهل بيت ( ع ) ( فارسى )

ويژگىهاى حدوث و پديدارى پديده‌ها برخى صفات از ويژگى و خصوصيت حدوث و پديدارى شىء است مثل : مكان ، زمان ، چگونگى ، كجايى ، حركت ، جابجايى و امثال اين صفات . گاهى بعضى [ كوته‌نظران ] به استناد ظاهر آيه‌هايى از قرآن مىپندارند كه خداوند داراى آن صفات ويژه‌ى اجسام است ؛ از اين رو امام صادق عليه السّلام با بيانى كوبنده و دليلى قاطع به دفع توهمات و پندارهاى اين‌گونه اشخاص پرداخته است . مثلا برخى به استناد آيه‌ى هفتم از سوره‌ى مجادله كه مىفرمايد : « ما يَكُونُ مِنْ نَجْوى ثَلاثَةٍ إِلَّا هُوَ رابِعُهُمْ وَ لا خَمْسَةٍ إِلَّا هُوَ سادِسُهُمْ » پنداشتند كه خداى تعالى جسم است و امام در پاسخ اين پندار فرمود : او يگانه است و ذات و وجودش قابل تجزيه نيست . او جدا از نوع خلقت بندگانش است و خود را چنين توصيف فرموده و او بر همه چيز محيط است و احاطه‌ى او از نوع احاطه‌ى توانمندى و قدرت است . هيچ چيز نه در آسمان‌ها و نه در زمين ، نه كوچكتر و نه بزرگتر از شعاع دانش او بيرون نيست و علم و آگاهى او همه چيز را فراگرفته است و ذات وجودش محيط بر اشيا مىباشد زيرا مكانها نزد خدا داراى حدند و از چهارسو اندازه‌گيرى مىشوند اگر وجود خدا چنين مىبود داراى وصف دربرگيرندگى و احاطه مىشد . و در موردى ديگر با اختصار چنين فرمود : هركس پندارد كه خداوند از چيزى آفريده شده او را حادث و پديده قرار داده و هركس توهّم كند كه خداوند در ميان چيزى است هستى او را محصور تلقى كرده و هركس خيال كند كه ذات خدا بر روى چيزى است او را حمل شده پنداشته است . محمد بن نعمان از تفسير آيه‌ى « وَ هُوَ اللَّهُ فِي السَّماواتِ وَ فِي الْأَرْضِ » سؤال كرد . امام صادق عليه السّلام در جواب فرمود : آرى او اين‌چنين است و در هر مكانى وجود دارد . محمد بن نعمان : يعنى واقعا ذات خداوند در مكان هست ؟ امام : خداوند تو را مورد مرحمت قرار دهد اى محمد ! مكانها داراى اندازه‌اند پس اگر بگويى خداوند در مكان خاصى است بايد بگويى او داراى مقدار و اندازه هم هست درصورتىكه نوع هستى خداوند با نوع وجود و هستى پديده‌ها متفاوت مىباشد البته خداوند